01.01.2014 16:17
Í gamla daga
Þar sem ég er ekki viss um að margir yngri sjómenn "liggi yfir" gömlu efni á hínu svo margumlalaða "Interneti" þá langar mig til að birta hér smáhluta úr grein eftir hinn farsæla skipstjóra Harald Ólafsson (1885-1978) síðast skipstjóra á Lagarfossi II
Haraldur Ólafsson
Hann skrifaði grein í fyrsta tbl Sjómannablaðsins Víkings 1954 Sem sagt fyrir sextíu árum Gefum Haraldi orðið:" Viðburður sá, sem hér verður frá sagt, skeði árið 1941. Skip Eimskipafélags Islands sigldu þá flestöll til Ameríku, þar á meðal e.s.Selfoss. Var ég 1. stýrimaður á honum, en skipstjóri Ásgeir Jónasson frá Hrauntúni. Var skipið í nokkurn veginn reglubundnum ferðum til Kanada, og var einkum siglt til tveggja smábæja á vesturströnd Nova Scotia. Liggja þessir bæir við fljót eða ár. Við mynni fljótanna standa sögunarmyllur. Skógarhögg er mikið í Kanada og viðarframleiðsla stórfelld,bæði til húsagerðar og pappírsiðnaðar. Höggva Kanadamenn trén á veturna og láta í kesti til þurrkunar. Margir Islendingar urðu loðnir um lófana á stríðsárunum og byggðu fagrar villur. Þurfti til þess mikið timbur, og kom það frá þessum stöðum. Var það hlutverk Selfoss í hér um bil hálft annað ár að flytja nær eingöngu þetta timbur. Lítið höfðum við að flytja til Ameríku í staðinn, urðum þess vegna að taka kjölfestu (barlest), því ógerningur var að sigla án þess.
Hið magnaða skip SELFOSS
Fleiri skip þurftu kjölfestu á þessum árum. Reis því upp ný atvinnugrein hér í Reykjavík. Valdimar Þórðarson á Kirkjusandi sá um útflutning þennan. Keypti hann stóra spildu af Grafarholts-landareign, amerískar skurðgröfur og önnur stórvirk verkfæri, rótaði svo í skipin íslenskri mold, sandi, möl og stórgrýti af miklu kappi og dugnaði. Mun þetta hafa verið okkar aðalútflutningur til Ameríku á þessum árum, ásamt íslensku kvenfólki". Síðan seinna í greininni segir m.a "Veður var fagurt og var nú byrjað að losa kjölfestu. Unnu við það allir, sem missast máttu frá venjulegum störfum til að halda skipinu gangandi, ásamt vélstjórum og stýrimönnum, sem ekki voru á vakt. Þó var gerð undantekning að því leyti, að skipstjóri tók að sér stýrimanns "jobbið" og stýrimaður gerðist rórmaður og lúgumaður á víxl.
Áhöfn SELFOSS þótti vænt um skipstjóra sinn Ásgeir Jónasson
Var nú hafin herferð á gróðurmold Íslands og henni varpað fyrir borð af ekki minni áfergju og dugnaði en Valdimar Þórðarson með sínum amerísku taðvélum hafði um borð látið, og sungnir viðeigandi útfararsálmar.Við okkur blasti fegurð náttúrunnar í ríkum mæli, Nova Scotia á hægri hönd, með blómleg tré og fagra búgarða og vel máluð hús.m I f jarska, á vinstri hönd, St. Johns New Brunsvik og meginland Kanada, með svipað landslag og álíka fegurð, þótt ekki sæist eins vel. Gamanyrðum og ögrunarorðum var kastað manna á milli og vinnugleði mikil.
Mynd af SELFOSSI sem fylgdi greininni
Allir vildu hafa skipið hreint og fágað, er að landi kæmi, og tilbúið til lestunar, enda skipstjóri svo vel liðinn af allri áhöfn, að allir vildu honum greiða gera" Hérna lýkur mínu inngripi í sögu Haraldar. Ég held hreinlega að orð hans um skipstjórann á Selfossi hafi verið hægt að herma upp á hann sjálfan eftir að hann varð skipstjóri. Björn frændi minn Ásmundsson sigldi með honum á þrem skipum Fjallfossi I Brúarfossi I og Lagarfpssi II og kvað hann einstakan sómamann. Meining mín með þessum úrdrætti var kannske helst að vekja athygli á hverskonar erfiðisvinna það var hjá farmönnum áður en "ballest"tankar komu til sögunnar.En hér að neðan er svo "linkur" á grein Haraldar
Haraldur Ólafsson
Hann skrifaði grein í fyrsta tbl Sjómannablaðsins Víkings 1954 Sem sagt fyrir sextíu árum Gefum Haraldi orðið:" Viðburður sá, sem hér verður frá sagt, skeði árið 1941. Skip Eimskipafélags Islands sigldu þá flestöll til Ameríku, þar á meðal e.s.Selfoss. Var ég 1. stýrimaður á honum, en skipstjóri Ásgeir Jónasson frá Hrauntúni. Var skipið í nokkurn veginn reglubundnum ferðum til Kanada, og var einkum siglt til tveggja smábæja á vesturströnd Nova Scotia. Liggja þessir bæir við fljót eða ár. Við mynni fljótanna standa sögunarmyllur. Skógarhögg er mikið í Kanada og viðarframleiðsla stórfelld,bæði til húsagerðar og pappírsiðnaðar. Höggva Kanadamenn trén á veturna og láta í kesti til þurrkunar. Margir Islendingar urðu loðnir um lófana á stríðsárunum og byggðu fagrar villur. Þurfti til þess mikið timbur, og kom það frá þessum stöðum. Var það hlutverk Selfoss í hér um bil hálft annað ár að flytja nær eingöngu þetta timbur. Lítið höfðum við að flytja til Ameríku í staðinn, urðum þess vegna að taka kjölfestu (barlest), því ógerningur var að sigla án þess.
Hið magnaða skip SELFOSS
Fleiri skip þurftu kjölfestu á þessum árum. Reis því upp ný atvinnugrein hér í Reykjavík. Valdimar Þórðarson á Kirkjusandi sá um útflutning þennan. Keypti hann stóra spildu af Grafarholts-landareign, amerískar skurðgröfur og önnur stórvirk verkfæri, rótaði svo í skipin íslenskri mold, sandi, möl og stórgrýti af miklu kappi og dugnaði. Mun þetta hafa verið okkar aðalútflutningur til Ameríku á þessum árum, ásamt íslensku kvenfólki". Síðan seinna í greininni segir m.a "Veður var fagurt og var nú byrjað að losa kjölfestu. Unnu við það allir, sem missast máttu frá venjulegum störfum til að halda skipinu gangandi, ásamt vélstjórum og stýrimönnum, sem ekki voru á vakt. Þó var gerð undantekning að því leyti, að skipstjóri tók að sér stýrimanns "jobbið" og stýrimaður gerðist rórmaður og lúgumaður á víxl.
Áhöfn SELFOSS þótti vænt um skipstjóra sinn Ásgeir Jónasson
Var nú hafin herferð á gróðurmold Íslands og henni varpað fyrir borð af ekki minni áfergju og dugnaði en Valdimar Þórðarson með sínum amerísku taðvélum hafði um borð látið, og sungnir viðeigandi útfararsálmar.Við okkur blasti fegurð náttúrunnar í ríkum mæli, Nova Scotia á hægri hönd, með blómleg tré og fagra búgarða og vel máluð hús.m I f jarska, á vinstri hönd, St. Johns New Brunsvik og meginland Kanada, með svipað landslag og álíka fegurð, þótt ekki sæist eins vel. Gamanyrðum og ögrunarorðum var kastað manna á milli og vinnugleði mikil.
Mynd af SELFOSSI sem fylgdi greininni
Allir vildu hafa skipið hreint og fágað, er að landi kæmi, og tilbúið til lestunar, enda skipstjóri svo vel liðinn af allri áhöfn, að allir vildu honum greiða gera" Hérna lýkur mínu inngripi í sögu Haraldar. Ég held hreinlega að orð hans um skipstjórann á Selfossi hafi verið hægt að herma upp á hann sjálfan eftir að hann varð skipstjóri. Björn frændi minn Ásmundsson sigldi með honum á þrem skipum Fjallfossi I Brúarfossi I og Lagarfpssi II og kvað hann einstakan sómamann. Meining mín með þessum úrdrætti var kannske helst að vekja athygli á hverskonar erfiðisvinna það var hjá farmönnum áður en "ballest"tankar komu til sögunnar.En hér að neðan er svo "linkur" á grein Haraldar
Lokað fyrir álit
Flettingar í dag: 3007
Gestir í dag: 256
Flettingar í gær: 522
Gestir í gær: 199
Samtals flettingar: 814141
Samtals gestir: 56277
Tölur uppfærðar: 17.5.2026 23:49:46
